Dagblad de Limburger, 30 april 2003.
De onzekere start van Airport Niederrhein
Jacqueline Steenwijk
WEEZE - Menig bezoeker die morgen bij de opening van het gloednieuwe
burgervliegveld Niederrhein, net over de grens bij Bergen, aanwezig is, zal zich
bij de aanblik van het vliegveld even achter de oren krabben. Is dit het nu; dat
veelbelovende vliegveld dat duizenden arbeidsplaatsen op moet leveren? Waar zijn
de hotels, winkels, conferentiezalen en horecavoorzieningen? Waar zijn de
internationale bedrijven die zich hier zouden vestigen? Is er hier überhaupt wel
iets af?
De eerste vliegtuigen stijgen morgen op vanaf het gloednieuwe Airport
Niederrhein, net over de grens bij Bergen. Maar van een zekere start is bij
lange na geen sprake. Terwijl de eerste passagiersvliegtuigen al opstijgen naar
Londen, bestaat het vliegveld alleen nog maar uit een start- en landingsbaan en
een verkeerstoren. De toren ziet er uit als een gebouw dat ternauwernood een
bommenregen heeft overleefd. Dat schept niet echt vertrouwen. Het is geheel
overwoekerd met mos en dichtgepleisterd met plamuur. Zelfs binnen in de toren
was gisteren nog geen apparatuur te vinden. Moeten de vliegtuigen soms met
vlaggetjes worden binnengehaald? ,,Optisch ziet het er misschien niet zo uit,
maar technisch zijn we er helemaal klaar voor'', verzekert een medewerker.
Ook de vertrekhal is nog niet veel meer dan een leeg karkas. Werklui zijn de
komende zes weken zeker nog dagelijks bezig om de hal gereed te krijgen. Tot die
tijd mogen reizigers als tegemoetkoming voor de overlast gratis hun auto's
parkeren. Want gevlogen wordt er vanaf morgen hoe dan ook. Iets dat de negatieve
gevoelens bij de duizenden bezwaarmakers alleen maar versterkt. Want als de
aanblik van de luchthaven bij de start al zo is, hoe gaat het dan met al die
zaken die nog geregeld moeten worden?
Zoals het staatsverdrag tussen Duitsland en Nederland waarin het gebruik van het
Nederlandse luchtruim wordt geregeld. Dat verdrag is in werking getreden, maar
duidelijk is ook dat dit niet de definitieve versie is. Op aandringen van met
name Bergen die grote overlast verwacht, heeft de Tweede Kamer bedongen dat het
verdrag straks bij de behandeling alsnog ter discussie staat en zelfs veranderd
kan worden. Een van de discussiepunten is het vliegverbod in de nachtelijke uren
en in de weekeinden.
Die discussie kan grote gevolgen voor de luchthaven hebben. Zo schroefde een
Duitse rechtbank vorige maand al tijdens de behandeling van een spoedprocedure
die de gemeente Bergen had aangespannen, het aantal vluchten in het weekeinde
terug naar maximaal zes. Volgens de rechtbank was niet voldoende onderzocht wat
de verwachte overlast zal zijn voor de omringende gemeenten. Of daarmee ook de
vergunning voor het vliegveld onterecht is afgegeven, wordt nu nog door de
rechtbank tot op de bodem onderzocht. Op dit moment heeft de luchthaven al zo'n
25.000 tickets verkocht. Tot op heden heeft het vonnis niet tot problemen
geleid.
Maar er liggen nog meer gerechtelijke onderzoeken in het verschiet. Want ook het
Bergense actieplatform Laarbruch, vernoemd naar de voormalige militaire basis
waarop Niederrhein nu wordt gebouwd, heeft bezwaar ingediend. Een eventuele
beroepsprocedure daarna is al aangekondigd. Duizenden Nederlandse en Duitse
inwoners uit deze regio dienden op persoonlijke titel bezwaar in. Daarnaast komt
nu ook de gemeente Goch in verzet. Door een plotselinge wijziging in de
vluchtroutes, vliegen de vliegtuigen midden over de binnenstad van Goch en ook
veel lager dan werd aangenomen. Ook financieel ziet het er nog niet rooskleurig
uit voor het vliegveld. Zo moest de Duitse gemeente Weeze onlangs met drie
miljoen euro en de regio Kleve met tien miljoen euro bijspringen omdat banken
geen lening wilden geven. Onderaannemers op het vliegveld dreigden het werk neer
te leggen wegens achterstallige betalingen. De Duitse overheden zeggen te moeten
helpen om de reeds gecreëerde banen, zo'n honderd stuks, te redden. Bovendien
zou de toekomst van de luchthaven zonder financiële hulp in gevaar kunnen komen.
Geld is ook de aanleiding voor de Europese Commissie om een onderzoek in te
stellen naar de koopconstructie rond de luchthaven. Is de luchthaven wel tegen
de marktwaarde verkocht door de Duitse overheid? Als dit niet zo is, dan is er
sprake van ongewenste staatsteun en kan de ontwikkeling van het vliegveld alsnog
worden stilgelegd. De luchthaven is voor zo'n 11,5 miljoen euro verkocht. Dit
terwijl projectontwikkelaars het drievoudige wilden betalen. Maar dat wilden de
Duitse overheden niet.
Ieder onderzoek en iedere rechtzaak kan nog een streep zetten door de
bewegingsvrijheid van het vliegveld. En daarmee meteen door de
levensvatbaarheid. Zonder vluchten, geen inkomsten. Zonder inkomsten, geen
uitbreiding van het vliegveld. En zonder uitbreiding, ook geen extra banen. En
daar was het de Duitse overheden nu juist om te doen. Het is een doemscenario
waar de Duitse oppositiepartijen nu al rekening mee houden: ,,Een weg terug is
er niet meer. Dit wordt een bodemloze put waar straks jaarlijks geld bij moet'',
zo vrezen zij.